Улы газ. Алдын алу шаралары

Улы газ – бұл улайтын иiссiз газдар, оларды көзбен көруге немесе иіс арқылы байқау мүмкін емес, және ол  адамды бірнеше минуттар ағымында өмірден әкетеді.

Улы газ кез келген отының жануынан өндіріледі, мысалы: газ, мұнай, керосин, ағаш немесе көмір. Егер отынды күйдіретің аспаптар күйінде қуатталса және тиісті бейнемен пайдаланылса, онда өндірілген улы газ  қауіп төндірмейді. 

Тыныс алуда ағзаға енген улы газды шығару:

Қанның оттегіні тасымалдауын төмендетеді;
Бас миының қайтымсыз бұзылуына әкеліп соқтыруы мүмкін;
Кеуде ауруына және жүректері ауыратын адамдарда жүректің ауруы ұстауына әкеліп соқтыруы мүмкін.
Улы газбен уланғандағы белгілер:

бұлшық еттердің әсерлеуі пайда болады;
бас айналуы;
құлақ ішінде шу пайда болады;
жүрек айнуын туғызады;
құсу;
ұйқышылдық; кейде керісінше, уақытша көтеріңкі қозғалғыштық, сонан соң қозғалыстық үйлестіктері бұзылады;
сандырақ;
елестеушілік;
естен тану;
сіңір тарту;
тыныс орталығының салынан кома және өлім. Улы газбен уланған адамдардың 2-3 аптадан кейін ғана көз жұмғандарды да болған.
Улы газбен уланған кезде, улы газдың келу көзін тоқтаңыз: зардап шеккенді таза ауаға шығарыңыз; жатқызып, тыныштықты және таза ауаның үздіксіз келуін қамтамасыз етіңіз;

Егер зардап шеккен есінен танған болса, жедел көмек келгенше немесе есін жинағанша, оған  жасанды тыныс алу  және жүрекке массаж істеңіз.

Есте сақтаңыз, зардап шеккенді орнынан шығарғанда ол жерде тұншықтырғыш газдың қауіпті  концентрациясы болады,  тұншықтырғыш газбен уланбау үшін алдымен өзіңізді қорғаңыз. Ол үшін жылдам қимылдап, қалта орамалымен немесе селдір матамен (марля) тыныс алу керек.

Улы газдың көздері – бұл газды және майлы пештер, ағаш пеші, бассейнді жылытатын двигателдер және қарапайым двигателдер, пайдаланған газдардың шығуы. Пештегі жарықтар және түтін құбырларының бітелуі улы газдардың үйдің бөлмелеріне таралуына әкеледі. Пешке таза ауанының жетіспеуінен үйдің ішінде улы газдардың жиналуына әкеліп соқтырады. Үйдің тар конструкциясы тұншықтырғыш газбен уланудың қауіп-қатерін күшейтеді, өйткені еркін ауа алмасу жоқ.

Улы газбен улануды тоқтату үшін:

Ешқашан гараж ішінде көлікті қосылу қозғалтқышпен  қалдырмаңыз, гараж есіктері ашық түрде болса да.
Үйде, гаражда және де подвалда ешқашан генераторларды қоспаңыз. Ашық терезелер және есіктер немесе қосылу желдеткіш (вентилятор) үй ішінен тұншықтырғыш газды шығара алмайды.
Ешқашан үйде, көлік және гараж ішінде ағаш көмірді жақпаңыз.
Еш қашан жеткілікті білімсіз және арнайы құрал-саймандарсыз, отынды жағатын құрылғыларды қолданбаңыз және орнатпаңыз.
Ешқашан бөлмені жылыту газ плита, кептіргіш қолданбаңыз.
 Ешқашан Сіз ұйықтайтын бөлмеде, немесе жабық бөлмеде желдетпейтін газ құрылғымен қолданбаңыз.